bulia byak, buliabyak@users.sf.net and josh andler, scislac@users.sf.net

Một trong những công cụ độc đáo mà Inkscape cung cấp cho bạn là công cụ Thư pháp, công cụ tạo nét viết đẹp. Bài thực hành này sẽ hướng dẫn bạn làm quen với cách thức làm việc với công cụ Thư pháp, cũng như một số kỹ thuật cơ bản của thư pháp.

Dùng Ctrl+mũi tên, xoay chuột, hoặc kéo chuột giữa để cuộn xuống dưới. Xem phần hướng dẫn Cơ bản trong Trợ giúp > Hướng dẫn để biết cách tạo các đối tượng, vùng chọn và chuyển dạng đối tượng.

Vài nét lịch sử về Thư pháp

Trong từ điển, Thư pháp có nghĩa là thuật viết chữ đẹp, nghệ thuật tạo ra chữ viết tay đẹp và thanh nhã. Nghe có vẻ phức tạp, nhưng nếu bạn bỏ thời gian tập một chút, bạn có thể lãnh hội nghệ thuật này ngay.

Thư pháp đã xuất hiện ngay trong các bức vẽ trên vách hang từ thời cổ đại. Cho tới năm 1440, khi mà chưa có công nghệ in sắp chữ, thư pháp là cách con người dùng để trình bày sách và các giấy tờ công văn khác. Người thợ chép sách đã phải viết tay từng bản sao một, bằng bút lông chim chấm vào mực, viết lên giấy da. Các kiểu chữ thời đó bao gồm Rustic, Carolingian, Blackletter... Ngày nay, Thư pháp vẫn còn được dùng để viết thiếp cưới, hoặc trang trí biểu hình, biểu tượng, thương hiệu.

Có 3 phong cách thư pháp chính:

Công cụ Thư pháp trong Inkscape mô phỏng thư pháp Châu Âu và La Mã, sử dụng bút có ngòi nhọn như bút mực hoặc bút lông chim. Công cụ Thư pháp còn cho phép ta thực hiện một số kỹ thuật mà ta sẽ chẳng bao giờ làm được bằng bút và mực.

Với Inkscape, bạn có thể dùng lệnh Huỷ bước ngay khi thực hiện nhầm 1 thao tác nào đó. Và công cụ Thư pháp trong Inkscape còn cho phép ta làm nhiều điều mà với giấy và bút lông chim, ta không bao giờ làm được.

Phần cứng

Nếu có một bàn vẽ điện tử (e.g. Wacom), bạn sẽ dễ dàng làm việc với công cụ Thư pháp hơn. Bạn cũng có thể dùng chuột, nhưng so với bàn vẽ, chuột sẽ không thể linh hoạt và nhạy bằng.

Inkscape cho phép sử dụng các chức năng cảm ứng lực ấncảm ứng góc nghiêng của bàn vẽ điện tử, nếu có. Tuy nhiên các chức năng này mặc định là không được sử dụng, vì chúng ta phải cấu hình thiết bị trước khi dùng. Và bút lông chim hay bút mực thường không bị ảnh hưởng nhiều bởi lực ấn bút, khác hẳn với bút lông dùng trong thư pháp Trung Quốc.

Nếu bạn có bàn vẽ điện tử và muốn dùng các chức năng cảm ứng độ nghiêng và lực ấn bút, bạn sẽ phải cấu hình thiết bị này. Các cấu hình chỉ cần làm 1 lần, và sẽ được lưu lại. Để bật chức năng hỗ trợ trong Inkscape, bạn phải cắm bàn vẽ vào trước khi bật Inkscape, rồi mở phần Thiết bị nhập... trong trình đơn Tập tin. Trong hộp thoại này, bạn có thể chọn thiết bị mình muốn dùng, và đặt các thiết lập cho bàn vẽ điện tử. Cuối cùng, sau khi chọn các thiết lập xong, hãy thử chuyển sang công cụ Thư pháp và bật nút tương ứng trên thanh Điều khiển công cụ để lấy thông số cảm ứng được về lực ấn bút và độ nghiêng. Sau đó, Inkscape sẽ lưu lại các thiết lập và dùng chúng mỗi khi chạy.

Bút thư pháp của Inkscape cũng rất nhạy với tốc độ nét vẽ được thực hiện (xem phần "Thu hẹp" ở dưới), nên nếu dùng chuột thì bạn nên đặt tham số này là 0.

Các tuỳ chọn cho công cụ Thư pháp

Switch to the Calligraphy tool by pressing Ctrl+F6, pressing the C key, or by clicking on its toolbar button. On the top toolbar, you will notice there are 8 options: Width & Thinning; Angle & Fixation; Caps; Tremor, Wiggle & Mass. There are also two buttons to toggle tablet Pressure and Tilt sensitivity on and off (for drawing tablets).

Rộng & Thu hẹp

Hai tham số này cho phép bạn điều chỉnh độ rộng của ngòi bút. Giá trị Rộng trong khoảng từ 1 đến 100 và (mặc định) được đo bằng đơn vị tương đối so với kích cỡ của vùng vẽ, nhưng không phụ thuộc vào mức độ thu phóng. Đó là do đơn vị đo đối với công cụ Thư pháp là phạm vi di chuyển của tay bạn, nên sẽ thuận lợi hơn khi vẽ bằng bút có độ rộng nét tỉ lệ không đổi với kích cỡ của bản vẽ, và không bị phụ thuộc vào độ thu phóng. Tuy nhiên chế độ này có thể thay đổi được, nếu bạn bấm đúp chuột vào nút Thư pháp trên thanh công cụ, và chọn ô Dùng đơn vị tuyệt đối trong phần Tuỳ chỉnh cho công cụ Thư pháp.

Độ rộng ngòi bút có thể thay đổi thông qua các phím mũi tên tráiphải hoặc qua lực nhấn lên bàn vẽ nếu chức năng cảm ứng lực ấn được bật, nên bạn có thể điều chỉnh nó mà không cần phải truy cập vào Thanh điều khiển công cụ. Các phím này làm việc ngay khi bạn vẽ, nên bạn có thể thay đổi độ rộng của nét vẽ từ từ trong lúc rê chuột:

An example image

Pen width may also depend on the velocity, as controlled by the thinning parameter. This parameter can take values from -100 to 100; zero means the width is independent of velocity, positive values make faster strokes thinner, negative values make faster strokes broader. The default of 0.1 means moderate thinning of fast strokes. Here are a few examples, all drawn with width=20 and angle=90:

An example image

For fun, set Width and Thinning both to 100 (maximum) and draw with jerky movements to get strangely naturalistic, neuron-like shapes:

An example image

Góc & Độ cố định

Sau khi điều chỉnh độ rộng ngòi bút, góc di bút cũng là một tham số quan trọng trong thư pháp. Giá trị Góc được tính bằng độ: 0 độ tương ứng với khi ngòi bút nằm ngang, 90 độ tương ứng với khi ngòi bút nằm dọc ngược chiều kim đồng hồ và -90 độ tương ứng với khi ngòi bút nằm dọc theo chiều kim đồng hồ. Lưu ý là nếu bạn bật cảm ứng độ nghiêng của bàn vẽ lên, tham số Góc sẽ bị bỏ đi và bạn chỉ có thể dùng bút trên bàn vẽ điện tử để thay đổi góc nghiêng này.

An example image

Each traditional calligraphy style has its own prevalent pen angle. For example, the Uncial hand uses the angle of 25 degrees. More complex hands and more experienced calligraphers will often vary the angle while drawing, and Inkscape makes this possible by pressing up and down arrow keys or with a tablet that supports the tilt sensitivity feature. For beginning calligraphy lessons, however, keeping the angle constant will work best. Here are examples of strokes drawn at different angles (fixation = 100):

An example image

Như bạn thấy, nét bút trở nên mảnh nhất khi được vẽ song song với Góc đặt bút, và rộng nhất khi vẽ vuông góc với Góc đặt bút. Các góc dương thường cho cảm giác tự nhiên, mô phỏng nét chữ viết bằng tay phải.

The level of contrast between the thinnest and the thickest is controlled by the fixation parameter. The value of 100 means that the angle is always constant, as set in the Angle field. Decreasing fixation lets the pen turn a little against the direction of the stroke. With fixation=0, pen rotates freely to be always perpendicular to the stroke, and Angle has no effect anymore:

An example image

Khi bạn đặt Độ cố định bằng 1, bạn sẽ thu được các mặt chữ cổ như Times hoặc Bodoni, giống như phần bên trái hình trên (vì chúng là các mặt chữ mô phỏng thư pháp được tạo ra với nét bút không đổi). Khi đặt Fixation bằng 0, ta thu được các mặt chữ hiện đại như Sans Serif hoặc Helvetica, giống phần bên phải.

Nét run:

Nét run được dùng để tạo nét bút trông tự nhiên hơn. Ta có thể chọn Nét run từ 0.0 đến 1.0 trên thanh Điều khiển Công cụ. Tham số này quyết định mức độ run rẩy của nét vẽ, làm công cụ Thư pháp càng hữu dụng hơn.

An example image

Wiggle & Mass

Không giống các tham số về độ rộng và góc ở phần trước, 2 tham số này định nghĩa cách thức công cụ Thư pháp “cảm nhận” hơn là vẽ ra một thứ gì trên tài liệu của bạn. Cho nên trong phần này sẽ không có hình minh họa nào cả, và bạn sẽ phải thử thực hành nhiều lần để hiểu hơn về chúng.

Wiggle is the resistance of the paper to the movement of the pen. The default is at minimum (0), and increasing this parameter makes paper “slippery”: if the mass is big, the pen tends to run away on sharp turns; if the mass is zero, high wiggle makes the pen to wiggle wildly.

In physics, mass is what causes inertia; the higher the mass of the Inkscape calligraphy tool, the more it lags behind your mouse pointer and the more it smoothes out sharp turns and quick jerks in your stroke. By default this value is quite small (2) so that the tool is fast and responsive, but you can increase mass to get slower and smoother pen.

Các ví dụ về Thư pháp

Sau khi đã hiểu sơ sơ về các khả năng của công cụ Thư pháp, bạn hãy dùng nó để thử tạo ra một tác phẩm thư pháp xem sao! Nếu bạn chưa bao giờ tập vẽ thư pháp, hãy kiếm cho mình một cuốn sách hay về nghệ thuật này và học nó trên Inkscape. Chương này cho bạn xem một số ví dụ về thư pháp.

Trước hết, để viết một lá thư, bạn cần phải tạo ra một cặp thước kẻ để định vị nét bút. Nếu bạn viết chữ nghiêng hay chữ thảo, hãy thêm một số đường gióng nghiêng giữa 2 thước kẻ. Ví dụ:

An example image

Sau đó phóng to để sao cho chiều cao giữa 2 thước kẻ tương ứng với độ di chuyển cổ tay của bạn, rồi đặt các tham số độ rộng và góc trước khi viết!

Probably the first thing you would do as a beginner calligrapher is practice the basic elements of letters — vertical and horizontal stems, round strokes, slanted stems. Here are some letter elements for the Uncial hand:

An example image

Một số mẹo nhỏ:

Và đây là một số ví dụ hoàn chỉnh về Thư pháp:

An example image

Kết luận

Thư pháp là một công cụ rất lý thú; nó dùng để diễn tả cả một nghệ thuật, có thể được áp dụng cho tất cả các sáng tạo của bạn. Hãy học cách dùng Thư pháp và ứng dụng nó một cách hiệu quả trong các ảnh mà bạn thiết kế. Enjoy!