Ten poradnik opisuje cztery narzędzia kształtów: Prostokąt, Elipsę, Gwiazdę i Spiralę. Przedstawimy możliwości tych narzędzi i pokażemy, jak i kiedy mogą być używane.

Aby przewinąć stronę, użyj skrótu [ Ctrl+strzałki ], rolki myszy lub przewijaj stronę płynnie środkowym przyciskiem myszy. Podstawowe zagadnienia, takie jak tworzenie, zaznaczanie obiektów i ich przekształcenia, są opisane w poradniku „Podstawy” dostępnym z poziomu menu „Pomoc » Poradniki”.

Inkscape ma cztery uniwersalne narzędzia kształtów. Za pomocą każdego z tych narzędzi można tworzyć i edytować unikalny dla danego narzędzia typ kształtu. Kształt to obiekt, który można modyfikować w specyficzny dla danego typu kształtu sposób za pomocą przestawnych uchwytów i parametrów liczbowych, które decydują o jego wyglądzie.

Na przykład w kształcie typu gwiazda można zmienić liczbę ramion, ich długość, kąt, zaokrąglenie, itp. – ale gwiazda pozostaje zawsze gwiazdą. Kształt jest bardziej ograniczony niż zwykła ścieżka, ale jest zazwyczaj bardziej interesujący i użyteczny. Kształt zawsze można skonwertować na ścieżkę używając skrótu [ Ctrl+Shift+C ], ale operacja odwrotna jest niemożliwa.

Narzędzia kształtów w Inkscape'ie to: Prostokąt, Elipsa, Gwiazda i Spirala. Najpierw zobaczymy, jak w ogóle działają te narzędzia, a potem przedstawimy każdy typ kształtu szczegółowo.

Wskazówki ogólne

Nowy kształt tworzy się poprzez wykonanie ciągnięcia w obszarze roboczym odpowiednim narzędziem kształtu. Po utworzeniu kształtu i tak długo, jak pozostaje on zaznaczony, wyświetlane są uchwyty w postaci białych rombów. Za pomocą tych uchwytów można natychmiast po utworzeniu kształtu przystąpić do jego edycji.

Każdy typ kształtu wyświetla własne uchwyty, którymi można operować za pomocą dowolnego narzędzia kształtu, a także narzędzia „Edycja węzłów” [ F2 ]. Po umieszczeniu wskaźnika narzędzia nad uchwytem, na pasku stanu pojawia się informacja, co się stanie w przypadku ciągnięcia bądź kliknięcia tego uchwytu ze wciśniętym klawiszem modyfikującym.

Na pasku kontrolek, który znajduje się nad obszarem roboczym, są wyświetlane elementy kontrolne przypisane danemu narzędziu. Zazwyczaj jest to kilka pól liczbowych i przycisk przywracający wartości domyślne. Zmiana wartości w polach liczbowych w czasie, gdy jest zaznaczony kształt, powoduje zmiany tego kształtu.

Wszystkie zmiany wykonane na pasku kontrolek są zapamiętywane i używane dla następnego obiektu stworzonego za pomocą tego narzędzia. Na przykład, jeśli zostanie zmieniona liczba ramion gwiazdy, następna utworzona gwiazda odziedziczy tę samą liczbę ramion, co poprzednio utworzony obiekt. Co więcej, nawet zwykłe zaznaczenie kształtu przesyła jego parametry do paska kontrolek i ustala wartości dla nowo tworzonych kształtów tego typu.

Podczas pracy z narzędziami kształtów zaznaczenie obiektu może być wykonane poprzez jego kliknięcie. SkrCtrl+klikni ] Alt+klikni ] Esc ] powoduje anulowanie zaznaczenia.

Prostokąty

Prostokąt to najprostszy, ale prawdopodobnie najczęściej używany kształt w projektowaniu i ilustracjach. Inkscape stara się, aby tworzenie i edytowanie prostokątów było proste i wygodne.

Uaktywnij narzędzie „Prostokąt” poprzez naciśnięcie klawisza [ F4 ] lub poprzez kliknięcie jego ikony znajdującej się w przyborniku. Narysuj nowy prostokąt obok tego niebieskiego.

An example image

Pozostając w trybie narzędzia „Prostokąt” zaznacz na przemian raz jeden, raz drugi znajdujący się obok prostokąt klikając go.

Skróty używane do rysowania prostokąta:

Jak widać, razem z zaznaczonym prostokątem – nowo utworzony prostokąt jest zawsze zaznaczony – są wyświetlane trzy uchwyty w trzech narożnikach. W rzeczywistości są cztery uchwyty, ale dwa z nich (w prawym górnym narożniku) przesłaniają się, jeśli prostokąt nie jest zaokrąglony. Te dwa uchwyty są uchwytami zaokrąglającymi, pozostałe dwa – uchwytami skalowania.

Spójrzmy najpierw na uchwyty zaokrąglające. Chwyć jeden z nich i przeciągnij w dół. Wszystkie cztery narożniki prostokąta zostały zaokrąglone. Teraz widać drugi z uchwytów zaokrąglających – znajduje się on w wyjściowej pozycji w narożniku. Jeśli chcesz, by narożniki były zaokrąglone, to jest to wszystko, co trzeba zrobić. Jeśli chcesz, aby narożniki prostokąta były bardziej zaokrąglone z jednej strony niż z drugiej – przeciągnij drugi z tych uchwytów w lewo.

Na rysunku pierwsze dwa prostokąty mają koliście zaokrąglone narożniki, dwa pozostałe – eliptycznie.

An example image

Pozostając wciąż w trybie narzędzia „Prostokąt” kliknij te prostokąty, by je zaznaczyć, i obserwuj ich uchwyty zaokrąglające.

Często promień i kształt zaokrąglonych narożników musi być stały wewnątrz całej kompozycji – nawet jeśli wielkości prostokątów są różne. Na przykład w wąskich diagramach z zaokrąglonymi prostokątami różnych wielkości. W Inkscape'ie jest to proste. Po wybraniu narzędzia „Wskaźnik” zostanie wyświetlony pasek narzędzi, na którym po prawej stronie znajduje się grupa czterech przełączanych przycisków. Na drugim przycisku z lewej widać dwa koncentrycznie zaokrąglone narożniki. Za pomocą tego przycisku można kontrolować, czy podczas skalowania prostokąta będą, czy nie będą skalowane narożniki.

Na przykład ten czerwony prostokąt został powielony i przeskalowany kilka razy w różnych proporcjach z wyłączonym przyciskiem „Skaluj zaokrąglone narożniki”.

An example image

Zauważ, że wielkość i kształt zaokrąglonych narożników jest taka sama we wszystkich prostokątach, więc zaokrąglenia w prawym górnym narożniku idealnie się pokrywają. Wszystkie niebieskie prostokąty z kropkowanym konturem otrzymano poprzez przeskalowanie czerwonego prostokąta narzędziem „Wskaźnik” bez żadnych ręcznych poprawek uchwytami zaokrąglenia.

Dla porównania ta sama kompozycja, ale stworzona z włączonym przyciskiem „Skaluj zaokrąglone narożniki”.

An example image

Teraz zaokrąglone narożniki są różne i zależą od wielkości prostokąta. Również w prawym górnym rogu nie pokrywają się – wykonaj powiększenie, aby to sprawdzić. Jest to taki sam wizualny efekt, jaki można uzyskać konwertując czerwony prostokąt na ścieżkę [ Ctrl+Shift+C ] i skalując go jako ścieżkę.

Skróty dla uchwytów zaokrąglających prostokąta przedstawiają się następująco:

Na pasku kontrolek narzędzia „Prostokąt” znajdują się pola wprowadzania wartości promienia zaokrąglenia narożników w płaszczyźnie poziomej (Rx) i pionowej (Ry), pozwalające dokładnie ustalić te promienie. Wartości te można podawać wybierając jednostki z dostępnej palety jednostek. Przycisk „Utwórz ostre narożniki” usuwa zaokrąglenie z zaznaczonych prostokątów.

Istotną zaletą tych kontrolek jest to, że wpływają na wiele prostokątów jednocześnie. Na przykład, jeśli zachodzi potrzeba zmiany wszystkich prostokątów na warstwie, należy je zaznaczyć używając skrótu [ Ctrl+A ] lub polecenia „Zaznacz wszystko” i określić żądane wartości za pomocą kontrolek. Jeżeli wśród zaznaczonych obiektów znajdują się obiekty niebędące prostokątami, zostaną pominięte – zmianie ulegną tylko prostokąty.

Spójrzmy teraz na uchwyty zmiany rozmiaru. Zastanawiasz się, po co są one potrzebne, skoro można zmienić rozmiar prostokąta za pomocą narzędzia „Wskaźnik”?

Problem ze wskaźnikiem jest taki, że poziom i pion są zawsze postrzegane przez to narzędzie jak strona dokumentu, a uchwyty zmiany rozmiaru narzędzia „Prostokąt” skalują go wzdłuż jego boków, nawet jeśli prostokąt jest obrócony bądź pochylony. W ramach ćwiczenia spróbuj zmienić rozmiar tego prostokąta najpierw za pomocą „Wskaźnika”, a następnie za pomocą narzędzia „Prostokąt” i jego uchwytów do zmiany rozmiaru.

An example image

Ponieważ są dwa uchwyty do zmiany rozmiaru, można skalować prostokąt w dowolnym kierunku, a nawet wzdłuż jego boków. Uchwyty te zawsze zachowują promień zaokrąglenia.

Skróty dla uchwytów zmiany rozmiaru:

Obok jest ten sam prostokąt, ale ze szarymi kropkowanymi liniami, pokazującymi kierunki wzdłuż, których uchwyty zmiany rozmiaru będą podążały podczas ciągnięcia ich ze wciśniętym klawiszem [ Ctrl ]. Wypróbuj to.

An example image

Pochylając i obracając prostokąt, a potem powielając go i zmieniając wymiary uchwytami zmiany wielkości, można łatwo tworzyć kompozycje 3D.

An example image

Oto przykłady kompozycji złożonych z prostokątów zawierających zaokrąglenia i gradientowe wypełnienia.

An example image

Elipsy

Narzędzie „Elipsa” [ F5 ] służy do tworzenia elips i okręgów, które można zamienić w wycinki i łuki. Skróty do rysowania elips są analogiczne do skrótów dla narzędzia „Prostokąt”:

Poznajmy teraz uchwyty elipsy. Zaznacz poniższą elipsę:

An example image

Jak widać, wyświetlone są trzy uchwyty, ale w rzeczywistości są cztery. Najbardziej wysunięty na prawo uchwyt, to w rzeczywistości dwa uchwyty, gdzie jeden przesłania drugi. Pozwalają one „otworzyć” elipsę. Pociągnij ten uchwyt, a zobaczysz drugi, dotychczas przesłonięty uchwyt. Przeciągając ten uchwyt można tworzyć różnorodne wykresy sektorowe lub łuki.

An example image

Aby uzyskać wycinek (łuk plus dwa promienie), ciągnij uchwyt na zewnątrz elipsy. Łuk uzyskasz ciągnąc uchwyt do wewnątrz elipsy. Powyżej znajdują się 4 wycinki po lewej i 3 łuki po prawej stronie. Zauważ, że łuki są niezamkniętymi kształtami, tj. kontur przebiega wokół elipsy, ale jego końce się nie łączą. Będzie to wyraźnie widać, jeśli usuniesz wypełnienie, zostawiając tylko kontur:

An example image

Spójrz na znajdującą się po lewej stronie grupę wąskich wycinków przypominającą swoim wyglądem wachlarz. Łatwo je było stworzyć, używając przyciągania kątowego uchwytu dostępnego podczas jego ciągnięcia ze wciśniętym klawiszem [ Ctrl ]. Oto skróty dla uchwytów tworzących łuki/wycinki:

Kąt przeciągania może być zmieniony w ustawieniach Inkscape'a na karcie „Kroki”.

Pozostałe dwa uchwyty służą do zmiany wielkości elipsy względem jej środka. Ich skróty klawiaturowe podobne są do skrótów dla uchwytów zaokrąglających w prostokącie:

Podobnie jak uchwyty do zmiany wielkości prostokąta, uchwyty elipsy służą do zmiany wysokości i szerokości we własnych współrzędnych elipsy. Oznacza to, że obrócona lub pochylona elipsa może być łatwo rozciągana bądź zwężana wzdłuż jej początkowych osi wciąż pozostając obróconą lub pochyloną. Spróbuj zmienić wielkość dowolnej z tych elips za pomocą jej uchwytów.

An example image

Gwiazdy

Gwiazdy to najbardziej złożony i najbardziej ekscytujący kształt Inkscape'a. Jeśli chcesz, by Inkscape wywarł wrażenie na twoich przyjaciołach, pozwól im pobawić się narzędziem „Gwiazda”. To zabawa bez końca – prawie uzależniająca!

Narzędzie „Gwiazda” może tworzyć dwa podobne, ale jednak różne rodzaje obiektów: gwiazdy i wielokąty. Gwiazda ma dwa uchwyty, których pozycje określają długość i kształt jej ramion. Wielokąt ma tylko jeden uchwyt, który służy do obracania i zmiany wielkości poprzez wykonanie ciągnięcia:

An example image

Pierwsze dwa przyciski na pasku kontrolek narzędzia „Gwiazda”, to przyciski służące do zamiany gwiazdy w wielokąt i odwrotnie. Obok znajduje się pole liczbowe do ustawiania liczby wierzchołków gwiazdy lub wielokąta. Ten parametr można edytować tylko poprzez pasek kontrolek. Dopuszczalny zakres wartości to 3 do 1024, ale jeśli masz wolny komputer, nie należy używać zbyt dużych wartości – powiedzmy powyżej 200.

Rysując nową gwiazdę albo wielokąt, aby przyciągać w przyrostach kątowych co 15 stopni,

Gwiazda jest bardziej interesującym kształtem niż wielokąt, ale w praktyce to wielokąty są bardziej użyteczne. Uchwyty gwiazdy mają nieco odmienne funkcje. Pierwszy, początkowo znajduje się on na wierzchołku tj. na zewnętrznym narożniku ramienia gwiazdy, odpowiada za długość ramion, ale gdy jest obracany (względem środka kształtu) – drugi uchwyt również obraca się odpowiednio. Oznacza to, że nie można za pomocą tego uchwytu pochylać ramion gwiazdy.

Drugi uchwyt, początkowo znajduje się on wewnątrz gwiazdy pomiędzy dwoma wierzchołkami ramion, można swobodnie przesuwać zarówno promieniowo, jak i stycznie bez wpływu na zewnętrzny uchwyt. W rzeczywistości uchwyt ten może sam stać się zewnętrznym poprzez wysunięcie go ze środka poza drugi uchwyt. Uchwytem tym można pochylać ramiona gwiazdy i w efekcie otrzymać wszelkie rodzaje kryształów, mandali, płatków śniegu i kolczastych form.

An example image

Jeśli chcesz uzyskać tylko regularny kształt gwiazdy bez żadnych koronkowych kształtów, możesz sprawić, że uchwyt odpowiedzialny za pochylanie będzie zachowywał się zwyczajnie:

Jako użyteczne uzupełnienie ręcznego ciągnięcia w obszarze roboczym, pasek kontrolek ma pole „Proporcje ramion”, gdzie można określić stosunek odległości obu uchwytów względem środka.

Narzędzie Inkscape'a „Gwiazda” ma w swoich zasobach więcej różnych możliwości. W geometrii wielokąt jest kształtem o prostoliniowych krawędziach i zaostrzonych narożnikach. W rzeczywistym świecie występują rozmaite stopnie krzywizny i zaokrąglenia, zaś Inkscape potrafi to odwzorować. Zaokrąglanie gwiazdy bądź wielokąta działa trochę inaczej niż zaokrąglania prostokąta. Do tej czynności nie można używać specjalnego uchwytu, ale:

„Stycznie” oznacza pionowo w kierunku środka. Jeśli obrócisz uchwyt z przytrzymanym klawiszem [ Shift ] dookoła środka w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, otrzymasz dodatnie zaokrąglenie; w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara – ujemne zaokrąglenie. Przykłady ujemnego zaokrąglenia znajdują się poniżej.

Oto porównanie zaokrąglonego kwadratu (narzędzie „Prostokąt”) z zaokrąglonym czworobocznym wielokątem (narzędzie „Gwiazda”):

An example image

Jak widać, podczas gdy zaokrąglony prostokąt ma proste linie boczne i okrągłe (ogólnie eliptyczne) zaokrąglenia, zaokrąglony wielokąt lub gwiazda w ogóle nie ma linii prostych. Krzywizna zmienia się płynnie z maksymalnej w narożnikach do minimalnej w połowie odległości pomiędzy narożnikami. Inkscape tworzy to poprzez dodanie współliniowych stycznych Beziera do każdego węzła kształtu. Możesz to zaobserwować wykonując konwersję kształtu na ścieżkę i sprawdzając narzędziem „Edycja węzłów”.

Parametr „Zaokrąglenie”, który można dostosować na pasku kontrolek, jest stosunkiem długości stycznych do długości boków wielokąta/gwiazdy, do których są przyległe. Ten parametr może być ujemny – odwraca kierunek stycznych. Wartości z przedziału około 0.2 - 0.4 dają „normalne” zaokrąglenia, takie, jakich można oczekiwać. Inne wartości tworzą piękne, skomplikowane i całkowicie nieprzewidywalne wzory. Gwiazda, w której użyto dużej wartości wybrzuszenia, może sięgać daleko poza położenie swoich uchwytów. Oto kilka przykładów; dla każdego podano wartość wybrzuszenia:

An example image

Jeśli chcesz, aby wierzchołki ramion gwiazdy były ostre, a wklęśnięcia gładkie – bądź na odwrót – po prostu utwórz z gwiazdy odsunięcie (offset) [ Ctrl+J ]:

An example image

Operacja wykonywana w Inkscape'ie za pomocą [ Shift+ciągnięcie ] uchwytów gwiazdy to jedna z najlepszych znanych człowiekowi czynności. Jednak i to można jeszcze ulepszyć.

Aby jak najwierniej naśladować kształty realnego świata, Inkscape potrafi w przypadkowy sposób zniekształcać gwiazdy i wielokąty. Delikatna deformacja czyni gwiazdę mniej regularną, bardziej zbliżoną do rzeczywistości, często zabawną. Silna deformacja jest ekscytującym sposobem uzyskania różnorodnych szalonych, nieprzewidywalnych kształtów. Podczas deformacji przypadkowej zaokrąglona gwiazda pozostaje gładko zaokrąglona. Oto skróty klawiaturowe używane do deformacji przypadkowej:

Podczas rysowania lub edytowania zdeformowanej gwiazdy za pomocą uchwytu będzie ona drgała, ponieważ każda unikatowa pozycja jej uchwytów odpowiada unikatowej deformacji. Przesuwanie uchwytu bez wciśniętego klawisza [ Alt ] powoduje ponowną deformację przypadkową kształtu na tym samym poziomie przypadkowości. Ciągnięcie ze wciśniętym klawiszem [ Alt ] zachowuje tę samą deformację, ale dostosowuje jej poziom. Poniżej znajdują się gwiazdy, których parametry deformacji są takie same, ale każda z nich jest ponowie zdeformowana poprzez delikatne przesunięcie jej uchwytu (poziom przypadkowości jest przez cały czas równy 0.1).

An example image

Poniżej znajduje się środkowa gwiazda z poprzedniego rzędu z poziomem deformacji wahającym się od -0.2 do 0.2.

An example image

Ciągnij uchwyt środkowej gwiazdy w powyższym rzędzie ze wciśniętym klawiszem [ Alt ] i obserwuj, jak zmienia się w swoich sąsiadów z prawej i lewej.

Prawdopodobnie znajdziesz swoje zastosowania dla zdeformowanych gwiazd, ale ja szczególnie upodobałem sobie plamy w kształcie ameby i duże poszarpane planetoidy z fantastycznymi krajobrazami.

An example image

Spirale

Spirala Inkscape'a jest wszechstronnym kształtem i chociaż nie jest tak wciągająca jak gwiazda, to czasami jest bardzo użyteczna. Spirala, podobnie jak gwiazda, jest rysowana od środka, zarówno podczas rysowania, jak i edytowania.

Narysowana spirala ma dwa uchwyty – na wewnętrznym i zewnętrznym końcu. Oba uchwyty podczas zwykłego ciągnięcia zawijają bądź rozwijają spiralę tj. „kontynuują” ją, zmieniając liczbę jej zwojów. Inne skróty:

Uchwyt zewnętrzny:

Uchwyt wewnętrzny:

Rozbieżność spirali jest miarą nieliniowości jej zwojów. Gdy wynosi 1 – spirala jest jednolita, gdy jest mniejsza niż 1 [ Alt+ciągnięcie w górę ] – spirala jest gęstsza na obrzeżu, gdy jest większa od 1 [ Alt+ciągnięcie w dół ] – spirala jest gęstsza w kierunku środka:

An example image

Maksymalna liczba zwojów spirali wynosi 1024.

Tak jak narzędzie „Elipsa” służy nie tylko do tworzenia elips, ale także łuków, narzędzie „Spirala” jest użyteczne do tworzenia krzywych o krzywiźnie płynnie się zmieniającej. W porównaniu ze zwykłą krzywą Beziera łuk lub spirala są często wygodniejsze w użyciu, ponieważ można je skracać lub wydłużyć, ciągnąć uchwyt wzdłuż krzywej bez wpływania na jej kształt. Chociaż spirala jest normalnie rysowana bez wypełnienia, można je dodać i usunąć kontur w celu uzyskania interesujących efektów.

An example image

Szczególnie interesujące są spirale o kropkowanym konturze – łączą płynną koncentrację kształtu z równomiernie rozłożonymi znakami, kropkami albo kreskami dając piękne efekty mory:

An example image

Podsumowanie

Narzędzia kształtu Inkscape'a są potężnymi narzędziami. Poznaj ich kruczki i baw się nimi w swoim wolnym czasie. Zdobyte w ten sposób doświadczenie będzie procentowało, gdy trzeba będzie zrobić profesjonalny projekt. Używanie kształtów zamiast zwykłych ścieżek przyspiesza pracę z wektorami i ułatwia ich modyfikowanie. Jeśli masz jakieś pomysły udoskonaleń narzędzi kształtu, skontaktuj się z twórcami Inksacape'a.